Doğanın döngüsüne, bereket arayışına ve dayanışmaya dayanan geleneksel ritüeller Çorum'da eski canlılığını yitiriyor. Köylerin ve mahallelerin ortak hayatını belirleyen bu adetler, bugün çoğunlukla yaşlıların anlattığı hatıralar arasında yer alıyor.
Baharın müjdecisi Hıdırellez'de, 6 Mayıs'ta aileler topluca kırlara çıkarak yemekler yapıyor ve eğlenceler düzenliyordu. Dilekler kâğıtlara yazılarak ya da bez parçalarıyla gül dallarına bağlanıyor, bolluk ve sağlık temenni ediliyordu. Kutlama bazı yerlerde sürse de eski coşkusundan uzak bir şekilde yapılıyor.
Kuraklık yıllarında yapılan yağmur duaları köylerin en önemli ortak ritüelleri arasında yer alıyordu. Bunun en renkli parçası olan Çömçe Gelin geleneğinde çocuklar tahta bir kepçeyi gelin gibi giydirerek kapı kapı dolaşıyor, un, yağ ve bulgur topluyordu. Toplanan malzemeyle ortak yemek pişirilip yağmur için dua edilirken, bu gelenek bugün neredeyse hiç görülmüyor.
Hayvancılıkla geçinen köylerde koçların sürüye katıldığı gün ayrı bir önem taşıyordu. Koçlar süslenip yemekler yapılırken gün bir şenlik havasında kutlanıyordu. Hayvancılığın azalmasıyla bu kutlama da büyük ölçüde unutuldu.
Ölüm sonrası adetler de toplumsal dayanışmanın önemli bir parçasını oluşturuyordu. Vefatın yedinci, kırkıncı ve elli ikinci günlerinde mevlit okutulur, helva dağıtılır ve ölü aşı verilirdi. Bu adetlerin bir kısmı hâlâ sürse de eski kapsamını kaybetti.
Halk kültürü alanında çalışanlar, bu ritüelleri bizzat yaşamış kuşak azaldıkça bilgilerin de kaybolduğuna dikkat çekiyor. Sözlü tarih çalışmalarıyla bu geleneklerin kayıt altına alınmasının, Çorum'un kültürel mirasının korunması için büyük önem taşıdığı ifade ediliyor.
