Çorum’da doğanın döngüsüne, bereket arayışına ve dayanışmaya dayanan geleneksel ritüeller eski canlılığını yitirirken, bir zamanlar köylerin ve mahallelerin ortak hayatını belirleyen adetler çoğunlukla yaşlıların anlattığı hatıralar arasında yer alıyor.
Baharın müjdecisi olan ve 6 Mayıs’ta kutlanan Hıdırellez’de aileler eskiden topluca kırlara çıkarak yemekler yapar ve eğlenceler düzenlerdi. Dileklerin kâğıtlara yazılarak ya da bez parçalarıyla gül dallarına bağlandığı, bolluk ve sağlık temenni edildiği bu kutlamalar bazı yerlerde sürse de artık eski coşkusundan uzak bir şekilde geçiyor.
Geçmişte kuraklık yıllarında köylerin en önemli ortak ritüelleri arasında yer alan yağmur dualarının en renkli parçası olan Çömçe Gelin geleneğinde çocuklar tahta bir kepçeyi gelin gibi giydirir, kapı kapı dolaşarak un, yağ ve bulgur toplardı. Toplanan malzemeyle ortak yemek pişirilip yağmur için dua edilirken, bu gelenek bugün neredeyse hiç görülmüyor.
Hayvancılıkla geçinen Çorum köylerinde koçların sürüye katıldığı gün ayrı bir önem taşırdı. Koçların süslenip yemeklerin yapıldığı ve bir şenlik havasında kutlanan koç katımı bayramı, hayvancılığın azalmasıyla büyük ölçüde unutuldu. Ölüm sonrası vefatın yedinci, kırkıncı ve elli ikinci günlerinde okutulan mevlitler, dağıtılan helvalar ve verilen ölü aşı gibi toplumsal dayanışma adetleri eski kapsamını kaybetti.
Halk kültürü alanında çalışanlar, bu ritüelleri bizzat yaşamış kuşak azaldıkça bilgilerin de kaybolduğuna dikkat çekiyor. Sözlü tarih çalışmalarıyla bu geleneklerin kayıt altına alınmasının, Çorum’un kültürel mirasının korunması için büyük önem taşıdığı belirtiliyor.
